Napisane przez: torlin | 20/03/2009

Śmierć hetmana wielkiego litewskiego

hetman_chodkiewicz

Juliusz Kossak, „Hetman Chodkiewicz pod Kircholmem” z 1885 (w ołówku).

Jest taka uliczka w Warszawie, na osiedlu Eko – Park, w rejonie ulic Batorego, Św. Boboli, Rostafińskich i Rakowieckiej na Mokotowie. Mała, zapchana samochodami, nieciekawa. Ot, zwykła osiedlowa uliczka. Nosi nazwę naszego zwycięzcy spod Kircholmu Jana Karola Chodkiewicza. Tymczasem…

Ulica Chodkiewicza była drogą dzielącą role wsi Mokotów od gruntów wsi Rakowiec (w 1751 r. darowanej Szpitalowi św. Rocha). W XIX w. była wąską, okopaną rowami drogą łączącą Wojenne Pole Mokotowskie z Rakowcem. Po 1902 r. po zachodniej stronie drogi założono plantacje miejskie i zbudowano wielką szklarnię. W 1916 r. drogę wraz z sąsiadującymi terenami włączono do miasta, a w 1919 r. nadano jej imię hetmana Chodkiewicza. W latach 30. zabudowano ją po stronie wschodniej, m.in. w 1937 r. zbudowano wydział lotnictwa szkoły Wawelberga i Rotwanda. Ulicę uregulowano i wybrukowano. W 1944 r. zabudowa uległa przeważnie zniszczeniu. Po wyzwoleniu po stronie zachodniej założono ogródki działkowe, a po wschodniej – wybudowano domy mieszkalne. Ulicę poszerzono i zmodernizowano oraz doprowadzono do ul. Batorego. Do 1961 r. ulica nosiła imię Karola Chodkiewicza od końca ul. Rakowieckiej do ul. Stefana Batorego. W 1967 r. nazwę Chodkiewicza rozciągnięto na dotychczasową ul. św. Andrzeja Boboli aż do Madalińskiego. W 2002 r. ulica zniknęła, gdy warszawscy radni przywrócili ul. Boboli  (pobrałem żywcem stąd).

Ja rozumiem, że przywrócili, bo to się Świętemu Andrzejowi Boboli należało (chociaż nie jestem zwolennikiem tej postaci), ale pokonanie przeciwnika musiało być absolutne. W 1967 roku decyzją polityczną skasowano nazwę „Boboli”, ulicę o tej nazwie włączając do Chodkiewicza, teraz nie tylko przywrócono nazwę „Boboli” na fragment historycznie noszący to miano, ale skasowano w ogóle Chodkiewicza, włączając ten fragment do ulicy Boboli. Zły uczynek, jak ktoś Kalemu ukraść krowę, dobry, jak Kali komuś ukraść krowę.

A wszystko to skojarzyło mi się w dyskusji z Minerem w blogu Pana Waldemara Kuczyńskiego na temat ulicy Popiełuszki. Ja sądzę, że można było nazwać imieniem księdza albo skwer przed kościołem, albo jakąś nowopowstałą ulicę, niekoniecznie trzeba było zmieniać nazwę ulicy Stołecznej nadaną jej jeszcze przez Stefana Starzyńskiego. Opór Warszawiaków wobec zmiany tej nazwy był straszny, ale nic nie wskórali, Kościół był silniejszy. Ale jest inna walka w Warszawie, póki co wygrana. Prawica zaparła się, żeby zmienić nazwę ulicy na Ursynowie Związku Walki Młodych (ZWM). Ile już robili podchodów, ale mieszkańcy byli czujni i przeprowadzili lokalne referendum, które wygrali. Zobaczymy, czy zwycięży normalność czy paranoja.

Musimy dbać o tradycję, a nazwy należą do niej niewątpliwie. Bardzo łatwo rozstajemy się ze starymi uważając je za passé, tymczasem dla mnie jest to sprawa bardzo ważna. Ale hetman poległ niestety. Szkoda.

Reklamy

Responses

  1. Pytanie co zrobić z nazwami typu”ul. XXX lecia PRLu”, czy „Armii Czerwonej”?

    skasować czy zachować?

  2. Według mnie kasować, ale zrobić to z tzw. zdrowym rozsądkiem. Warszawiacy na szczęście go mają. Nikt nie oponował przy zmianie Rutkowskiego, Hibnera, Kniewskiego, Marchlewskiego czy Nowotki, że o Świerczewskim nie wspomnę. Przy rozbiórce pomnika Dzierżyńskiego tłum bił brawo. Ale co zrobić z Armią Ludową? Brała udział (i to aktywny) w Powstaniu Warszawskim, całe jej kierownictwo zginęło właśnie w Powstaniu.
    „skasować czy zachować?”

  3. U mnie z Armii Czerwonej zrobili Armii Krajowej. Łatwo zapamiętać 🙂 [złośliwość] A i z Armią Czerwona się kojarzy, bo przy ulicy stoi Urząd Skarbowy. [/złośliwość]

    Nie lubie zmian nazwy ulic. Zresztą niektóre są uniwersalne — np. „Aleja Bojowników o Wolność i Demokrację”. Wolność i demokracja zmieniła swoje znaczenie, a nazwa aktualna 🙂

    A Chodkiewicza szkoda, chociaż jakieś przekręty finansowe chyba na sumieniu miał (dobrze już nie pamiętam).

  4. Gwoli ścisłości: hetman nie poległ. Zmarł „z trudów wojennych” w obozie warownym pod Chocimiem.
    Ze zmian ulic mnie wkurzyła likwidacja ulicy Stalingradzkiej. Jest taka w Paryżu, w Warszawie być nie może.
    To mi przypomina radziecki dowcip. Chwali się kombatant: „Sam towarzysz Wołgin wręczał mi order za bitwę pod Wołgogradem”.

  5. Czy to Ty Pawle ukrywasz się pod pierwiastkiem „Arsen”? 😀
    To słowo „poległ” dotyczyło nazwy ulicy, a nie faktycznej śmierci hetmana.
    PAKu!
    Ja w ogóle jestem przeciwny zmianom nazw, i nie podobają mi się tzw. jedynie słuszne. W Lublinie Polmozbyt jest na Alei Męczenników Majdanka. Jak chłopak może umawiać się w Parku imieniem Pomordowanych na Wschodzie. To jest aberracja. Niech on się nazywa Fioletowych Dzwoneczków.

  6. Co w ludzi wstępuje, kiedy dostają możliwość zmiany czegokolwiek…

  7. Torlinie, tak, to ja. Po czym poznałeś? Po mądrzeniu się na tematy militarno-historyczne?
    Ja też nie lubię nazw martyrologicznych. Stawiać pomniki – w porządku, ale mieszkać przy ulicy Pomordowanych albo Męczenników to już przesada. Sam na szczęście mieszkam przy Śmiałej, a wcześniej mieszkałem przy Walecznych. Dopiero w tej chwili, nawiasem mówiąc, dotarło do mnie pokrewieństwo tycg nazw.

  8. A w zumi jest Chodkiewicza, jako dwie uliczki równoległe do Boboli, pomiędzy ul. Kulskiego a ul. Żaryna.
    Więc skasowali całkowicie czy nie skasowali?

  9. Lupin!
    Może Ci zdradzę kiedyś. Ale miło mi, że wpadasz.
    zeenie!
    Masz rację.
    Extramaxie!
    Witam Cię serdecznie. Ale zlituj się, przecież ja wszystko dokładnie piszę, i skasowali, i nie skasowali. Skasowali nazwę ulicy, która od samego początku istnienia nosiła nazwę Chodkiewicza, a teraz nosi Boboli. Nie skasowali samej nazwy, bo nadali ją małej, świeżo powstałej uliczce w pobliskim osiedlu.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: