Napisane przez: torlin | 21/07/2010

Czy piękno jest definiowalne?


Cóż to jest piękno?
Truizmem jest stwierdzenie, że piękne jest to, co się komu podoba.
Czy możemy stwierdzić jednoznacznie, co jest piękne, a co nie? Powołać komisję, aby wydała salomonowy i jednoznaczny w swej wymowie wyrok? Powołać się na ustawę o pięknie?
A i piękna są różne. I różne są zdania o nich.
Co to jest piękno? Nie wiem. – Albert Dürer
Czy można stworzyć równanie matematyczne piękna? Obliczyć, sklasyfikować, unormować?
Prawda to piękno przedstawione intelektualnie – Wilhelm Georg Hegel
W związku z tym, czy stopień piękna możemy odwzorować na skali?
Piękno polega na ładzie, proporcji i harmonii – Platon.
Muzeum Baroku w Wiedniu.

Dlaczego ta sama rzecz cieszy oko niektórych, a innym wydaje się być wstrętną?
Symetria to estetyka idiotów – Julian Tuwim
Ktoś powie, co może być pięknego w surowym krajobrazie? A dla mnie jest to najwspanialszy, najcudowniejszy widok na świecie.
Jęzor lodowca w Dachstein w Austrii.
Czy istnieje termin „piękno brzydoty”? A przecież mówiło się o Belmondzie – „piękny brzydal”. Czy Elżbieta Czyżewska była piękna?
Piękno jest jedyną rzeczą boską i jedyną widzialną – Sokrates
Ale ja zawsze pamiętam o powiedzeniu francuskiego matematyka i filozofa Henriego Poincare
Gdyby natura nie była piękna, nie warto byłoby jej poznawać.
A gdyby natury nie wartoby poznawać, życie nie byłoby warte, aby je przeżyć.
Dlaczego ludzie tak pożądają fizycznego piękna?
Nikt, kto nie jest ślepy, nie powinien o to pytać – Arystoteles
Cóż wiesz o pięknem?… Kształtem jest Miłości – tak pięknie na ten temat napisał Cyprian Kamil Norwid w „Promethidion” – Bogumił, a także „że piękno to jest, co się wam podoba”, „bo piękno na to jest, by zachwycało”.

Każdy wie, że to, co jest piękne, to jest piękne.
Dzięki temu wiadomo, co jest brzydkie.
Każdy też wie, że dobre jest to, co jest dobre.
Stąd wiadomo, co nie jest dobre.
W ten sposób jednocześnie się zrodziły Byt i Nicość.
Powstało tak to, co trudne i to, co łatwe;
długie i krótkie przedmioty nawzajem się określają,
a wysokie i niskie są dla siebie nawzajem miarą.
Lao-Tsy – Tao te King
A jak pięknie napisał Bertrand Russell: „Matematyka zawiera w sobie nie tylko prawdę, ale i najwyższe piękno – piękno chłodne i surowe, podobne do piękna rzeźby”.
W dalszym ciągu uważam, że średniowieczne ideały piękna
• żaglowiec pod pełnymi żaglami,
• rumak na wolności,
• kobieta w tańcu
czynią w dalszym ciągu wrażenie.
Ale czy to są dawne ideały? Czy nie wymyślił ich przypadkiem Balzak w swoim „Ojcu Goriot”? To on pisze tam: „Słusznie powiadają, że nic piękniejszego, jak statek z rozwiniętymi żaglami, koń w galopie i kobieta w tańcu” („Une jolie femme qui dance, Un pur sang en liberte, Une fregate sous voiles). Nie wiem.

Advertisements

Responses

  1. jeszcze jest coś takiego jak psychologia 🙂 która w temacie postrzegania mówi, że podoba nam się to, co jest symetryczne (stąd fotomodelki muszą mieć w miarę równe rysy), uporządkowane, dające poczucie bezpieczeństwa – oczywiście mówimy tutaj o pewnych ogólnych tendencjach (bo to nie znaczy, że każdemu harmonia i symetria się podobają).

    ale piękno nie ma definicji. ideały piękna zmieniają się wraz ze zmianami trendów.

  2. Hotchillistory!
    Ale w sumie temat ciekawy – nie?

  3. Ciekawy, tylko że rozmowa na ten temat nigdzie nie prowadzi 🙂

  4. Dlaczego jest tylko jedna fotka babeczki i dlaczego – w takie upały – tak ciepło odzianej? 🙂

  5. Tylko, czy każdy wpis musi prowadzić do jakichś konkluzji? Po dyskusji z Logosem na temat konserwatywnych liberałów (lub liberalnych konserwatystów) miałem zamiar napisać notkę na ten temat, ale zrezygnowałem.
    Bo nawet zastanawiające jest, że chłopak mówi o swojej dziewczynie: „Ona jest śliczna, zachwycająca”, a człowiek widzi przeciętną, normalną dziewczynę. Nawet ta na zdjęciu, Izraelitka Bar Refaeli, dawna dziewczyna współczesnego Leonarda, jest momentami prześliczna
    http://www.barrefaeli.co.il/
    a momentami przeciętna
    http://pl.wikipedia.org/wiki/Bar_Refaeli

  6. Zapewne dałoby się przeprowadzić badania (a może już takie były) sprawdzające, które fragmenty mózgu reagują na piękno. Tylko co by z tego przyszło? Definicja że „piękno to to, co pobudza korę przednio-środkową”? (Termin wyssany z palca.) Nawet gdyby, i tak pozostałoby to indywidualne, a nie mielibyśmy tym bardziej pojęcia czemu akurat to.
    Ciekawsze byłoby porownanie cywilizacyj: co w innych kulturach jest takim pięknem, jak u nas konie w galopie? Albo jak to się zmienia z pokoleniami. Mnie zachwyca piękno niektórych starych komputerów z lat 70. i 80.
    😉
    A jako filodendryta teraz pewnie zajmę się rozmyślaniami nad problemem odwrotnym, mianowicie zagadnieniem upiększania definicji.
    😉

  7. „Podoba nam się to, co jest symetryczne (stąd fotomodelki muszą mieć w miarę równe rysy).”
    .
    Niekoniecznie. Kiedy połówkę bardzo pięknej twarzy zestawi się z jej lustrzanym odbiciem (czyli 100% symetrii), to ponoć rezultat wcale nie jest zachwycający. Nie sprawdzałem.
    .
    Psychologowie ewolucyjni wysuwają hipotezę, że jako piękne postrzegane jest ciało kobiece, którego wygląd sugeruje dobre zdrowie i zdolność do rozpłodu. Ale to raczej spłaszczenie tematu. Moim zdaniem poczucie piękna nie należy do sfery indywidualnej psychologii, lecz do świadomości zbiorowej. A tą rządzą w znacznym stopniu procesy losowe, więc trudno dopatrywać się w niej jakiejś logiki. Nie wierzę w prawo naturalne i nie wierzę w obiektywną estetykę.
    Ludwik Stomma pisał kiedyś o poczuciu piękna u członków tradycyjnych społeczności wiejskich (konkretnie – na Kurpiach). Otóż tym ludziom podobało się to, co było pożyteczne: równe, łatwe do uprawiania pole, płodne drzewa owocowe, dorodne bydło. Nie dostrzegali żadnego piękna w dzikim, pierwotnym lesie czy skalistych górach.

  8. Lupin.
    Dlatego napisałam „w miarę równe rysy”, bo idealna symetria nie istnieje w przypadku twarzy człowieka. Jednak jak dokładniej poobserwujesz magazyny dla kobiet i chciałoby Ci się kiedyś pobawić, to znajdziesz też i 100% symetrię made in Photoshop 😉

    David Buss w Psychologii Pożądania, prezentując właśnie podejście psychologii ewolucyjnej,
    ‚rysuje’ jakie cechy powinni posiadać kobieta i mężczyzna, żeby być postrzegani jako atrakcyjni. Do tej biologii trzeba dodać kulturę i obowiązujące w niej normy i kanony piękna i jednak uda nam się dopatrzeć pewnej logiki.

    Kwestia tego, że chłopak mówi do dziewczyny „Jesteś piękna”, a wszyscy dokoła poza nim widzą przeciętną albo nieatrakcyjną nawet pannę – tutaj nie możemy zapominać, że jednak szukamy w partnerach cech, które mają nasi rodzice (całe dzieciństwo w końcu byliśmy z nimi związani i to w oparciu o ich wygląd i postrzeganie świata wyrobiliśmy sobie nasze opinie). A rodzice, czyli generalnie ludzie, są różni – stąd też i różne dziewczyny/faceci się nam podobają 🙂

    Zasada, że podoba się nam to, co przynosi nam korzyść jest również logiczna: nie widzimy tego, co jest nam obojętne i nie akceptujemy tego, co nam zagraża. Dlatego w przytoczonym przez Ciebie przykładzie tym ludziom nie podobał się las. Kiedy pojedziesz do Zakopanego to w większości mieszkańcy nie zachwycają się Tatrami, one tam po prostu są i tyle. Za to kiedy ktoś ze środkowej czy północnej Polski się tam wybierze, to jest oczarowany. A więc podoba nam się też to, co jest inne od codzienności.

    I jest jeszcze nastawienie nasze. Jak w dzieciństwie rodzice zmuszali nas do chodzenia na wycieczki, zwiedzania nudnych muzeów i galerii, to nic nam się nie podobało 🙂 A z wiekiem, kiedy to już sami docieramy w te same lub podobne miejsca, często się zachwycamy.

  9. Każdy ma piękno w swoim oku
    Pozdrawiam

  10. Torlinie, tym razem pójdę za Twoim przykładem, (czyli „na łatwiznę” 🙂 ) i podrzucę link, gdzie był ten temat poruszany na moim blogu (kto będzie chciał, to zajrzy. Zapraszam i zachęcam bo obejrzeć tam można kilka obrazków, na których widać piękno (dla wzszystkich chyba) niekwestionowane:

    http://logosamicus.bloog.pl/id,4486992,title,PIEKNO,index.html

    Pozdrowienia ślę

  11. Kartka z podróży pisze: „Każdy ma piękno w swoim oku”

    Kiedyś też miałem, ale potem lekkomyślnie przepłukałem to oko – i po pięknie… 🙂

  12. Hotchillistory!
    Ja właściwie chciałem przyczepić się do jedynie małego fragmentu Twojego komentarza: „podoba się nam to, co przynosi nam korzyść”. Otóż powiem Ci, że znam związki, gdzie dla obydwu osób lepiej byłoby, gdyby nie byli razem. W jednym z nich chłopak ratuje długotrwale chorą dziewczynę bez względu na koszty i swoje poświęcenie. W drugim do ostatniej chwili chłopak grał na dwa fronty, wybrał jednak dziewczynę, z którą musi mieszkać kątem u mamusi, a zostawił dom w posagu. To chyba nie jest tak, jak piszesz, chyba że napiszesz, że sam związek z tą drugą osobą jest korzyścią. 😀
    Jurgi!
    Te określenia dzisiejsze są cudowne, np. co to 1 metr. A co było piękne w dawnych latach i w dawnych kulturach też jest ciekawe. Np. przez wiele wieków i w różnych częściach świata piękne były kobiety co najmniej przy kości. Na dzisiejsze chudziny nikt nie raczyłby spojrzeć.
    Lupinie!
    Piszesz o świadomości zbiorowej, opowiem Ci taką historię. Oglądałem w 1987 roku wybory Miss Polonia i byłem wściekły, że najpiękniejsza moim zdaniem dziewczyna zdobyła jedynie tytuł drugiej wicemiss. Bogna Sworowska dopiero trzecia, a tamte mogłyby jej buty czyścić. Przychodzę do pracy, a tam powszechne oburzenie na temat Bogny. Otwieram telewizor, a tam rzecznik rządu Jerzy Urban mówi, że jego zdaniem werdykt jest niesprawiedliwy, bo powinna wygrać Bogna… Załamałem się.
    Logosie!
    Nie mogę zrozumieć tych różnych zadrażnień między nami, pomimo pokrycia emotikonami. Bardzo cenię Twój blog, masz piękne teksty i jeszcze piękniejsze zdjęcia. Dla mnie osobiście nie jest pójściem na łatwiznę podanie linku do sporego, wielowymiarowego wpisu, bo inaczej trzeba się bawić w kopiuj/wklej. Przypominam Ci, że pójście na łatwiznę zarzuciłeś mi w swoim wpisie „Asceza czy hedonizm”, gdzie poruszany był obszerny problem, czy młodzi współcześni ludzie nie idą na łatwiznę, mając przed oczami jedynie względy hedonistyczne. To samo z linkiem do pięknego Twojego tekstu o pięknie, jak sobie wyobrażałeś swój komentarz? Kopiuj/wklej? Przecież link to jest bardzo zdroworozsądkowa decyzja.
    Kartko i Tes Tequ!
    Ciekawe, czy wymyślą kiedyś szkła kontaktowe na piękno!

  13. Torlin.
    Pisałam to w kontekście estetyki przedmiotów i miejsc. Z ludźmi właśnie nie jest tak prosto. Tutaj wchodzi w grę to, jak zostali wychowani, jakie wzory zachowań zostały im wpojone. Psychologia mówi, że pomagamy innym nie do końca dlatego że jesteśmy tacy fajni, ale po to, żebyśmy sami poczuli się lepiej – nie zgadzam się z tym, bo myślę, że bezinteresowna pomoc jednak istnieje. Dlatego z tym pięknem jest tak trudno, nie da się go zamknąć w ramki jakichś prawidłowości i definicji 🙂

  14. I tutaj się z Tobą zgadzam. 😀

  15. Piękno, podobnie zresztą jak dobro i zło, istnieją tylko w kontekście kultury stworzonej przez człowieka.
    Stąd jego względność, (podobnie jak względność dobra i zła).

    W samej Naturze (immanentnie) piękno (ale też dobro i zło) nie istnieje.
    Te wartości ewokuje dopiero człowiek. (A każdy czyni to nieco inaczej – w zależności np. od tego kim jest, jaki ma gust, preferencje i oczekiwania, w jakiej kulturze został wuchowany, jak przebiega/ła jego indywidualna edukacja estetyczna… etc.)

    Tak sobie myślę.

    PS. Bez urazy Torlinie, bez urazy. Pisząc o pójściu na łatwiznę pozostawałem w poczuciu sympatii do Ciebie 🙂
    Podobnie jak Ty, często piszę coś wprost, bez owijania w konwencjonalą, pseudo-grzecznościową (często) watę.
    Nie traktuję bloga jak salonu.

  16. Każda rzecz osoba ma swój urok piękno, mnie się wydaje ,że odczucie piękna jest na zasadzie przeciwności, lub nieosiągalne. Mogę mieć najpiękniejszą żonę,ale cudza jest piękniejsza. Mówimy, widzimy piękno w szczególe lub w całości. Dla mnie pęka była Lollobrigida, a nie np. Sofia Loren czy Bardotka. A ze zwierząt to np. lampart nie lew czy tygrys. Piękny jest też koń, choć ogólnie się mówi, że nie jest proporcjonalny, nogi, zad, głowa.
    I bądź tu mądry
    pozdrawiam


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: