Napisane przez: torlin | 06/08/2014

Nic nieznaczący epizod o kolosalnym znaczeniu?

08a89476f47377791c1c77fcb757ffc5Wymarsz z Oleandrów

No to mamy okrągłą rocznicę wymarszu Kadrówki. Wszyscy, którzy chociaż trochę interesują się historią wiedzą, o co chodzi. Dzisiaj sprawa jest trochę przebrzmiała, przed wojną była uroczyście obchodzona ze względu na Marszałka. I musimy na głos postawić pytanie, jaki wpływ na Polskę i Polaków miał ów Wymarsz. Są dwie ewentualności:

  1. był to nic nieznaczący epizod, który nie miał żadnego wpływu ani na sytuację polityczną, ani na przebieg wojny, został później jedynie rozdmuchany do granic obłędu z powodu Dziadka,
  2. był to nic nieznaczący epizod, który miał olbrzymi wpływ na Polaków, jego skutki zdecydowały właściwie o zdobyciu niepodległości.

Trafiłem w Internecie przez przypadek na wpis – komentarz jednego z dyskutantów, należący zdaje się do pierwszej opcji. Ponieważ niesie on ze sobą niezmiernie interesującą treść przedstawiam prawie w całości: „Nie wmawiajcie dzisiejszemu pokoleniu legend i bajeczek.
Marsz Kadrówki nie miał żadnego wtedy znaczenia politycznego. Ani w Austrii, ani dla Niemców, ani da Rosjan, ani nawet dla Polaków mieszkających przy trasie przemarszu Kadrówki. W ogóle nikt ani nic się tym przemarszem nie zainteresował, ani w sensie politycznym, ani w sensie militarnym, ani nawet w zwykłym sensie porządkowym: „Co się nam tu ktoś niezapowiedziany po terenie pęta?”
Kadrówka weszła do Królestwa, przeszła nie niepokojona – ale też wcale nie witana entuzjastycznie, bukietami, płaczem i rozczuleniem, jak chcą niektórzy nieucy – przez sporą cześć Królestwa Polskiego , a następnie skromnie, po cichutku, niezauważona „wyszła” z terenu Królestwa… Ot i tyle było politycznego „znaczenia”.
Natomiast miał ten marsz znaczenie dla samych Piłsudczyków – był najpierw pobudzeniem do akcji, potem milkliwie wstydliwym epizodem podczas I wojny (bo zapowiadany przez Piłsudskiego entuzjazm i bunt w Królestwie przeciw Rosji ani nie wybuchł, ani się nawet nie zatlił), a w międzywojniu – stał się pretekstem do uroczystości kombatancko-propagandowej.

A co do Legionów: to pierwsze Legiony, jakie powstały, to były Legiony Polskie w Królestwie, n.p. pod Puławami, które potem walczyły w ramach armii carskiej – i w pewnej perspektywie z nich wykreował się n.p. sławny, ba, legendarny Pułk Krechowiecki. W międzywojniu Piłsudczycy posłuszni wodzowi pracowali w rozmaitych rejestrach i papierach, aby tamte – polsko-rosyjskie – legiony pozbawić nazwy legionowej, a przyspawać ją wyłącznie do formacji austriackich Piłsudskiego. Ten manewr historyczno-propagandowy im się udał, ale my dziś nie zapominajmy o Legionie Puławskim, o Pułku Ułanów Polskich walczącym w ramach armii carskiej, o Korpusie Muśnickiego…

No i nie dmijmy w trąby, jakie to wieeeelkie znaczenie polityczne miał marsz Kadrówki w 1914. „Znaj proporcją, mocium panie”: Nie miał”.

Trochę racji ten dyskutant ma. Ale czy całą? Bo mnie się wydaje, że należy rozdzielić dwie sprawy, i to w dwóch aspektach. Że cały ten marsz nie miał właściwie żadnego znaczenia polityczno – wojskowego, to wiadomo. I tu się zgodzę. Ale w historii jest mnóstwo drobnych faktów, które w rzeczywistości były małym, nic nieznaczącym epizodem, a konsekwencje ich na lata miały siłę huraganu. Taka była nasza bitwa pod Płowcami, taka była misja Leonidasa, takie było poddanie się generała Dupont de l’Étang. Niby nic nieznaczący epizod, a skutki w głowach ludzkich miały wstrząsające. Należy zadać sobie pytanie, czy Wymarsz Kadrówki też miał takie?

I tu – moim zdaniem – musimy przejść do drugiego aspektu, że tak powiem geograficzno – zaborczego. Otóż nie miał on żadnego wpływu na zabór rosyjski, mimo że właśnie w jego kierunku był wymierzony, ale miał za to olbrzymie znaczenie w Austrii. I może właśnie z powodu klęski propagandowej na terenie Królestwa Polskiego ten marsz zakończył się sukcesem w … Austro-węgrzech. Przypominam, że w praktyce oznaczało to, że po zorientowaniu się, że Piłsudski i jego strzelcy nie mają prawie żadnego wsparcia, władze austriackie zażądały rozformowania formacji strzeleckich i wcielenia ich do wojska austriackiego. Spowodowało to jednak zdecydowany sprzeciw polskich polityków skupionych w Kole Polskim w Wiedniu i w Sejmie Krajowym, i chcąc – nie chcąc –  władze austriackie zgodziły się na rozbudowę wojska polskiego oraz na powołanie instytucji politycznej mającej nadzór nad nim. W dniu 16 sierpnia powstał Naczelny Komitet Narodowy, który zapowiedział utworzenie dwóch Legionów: Zachodniego z siedzibą w Krakowie i Wschodniego we Lwowie. Nie bardzo chcę przepisywać (opisywać) dzieje Wielkiej Wojny, bo wojsko polskie z szeregach austriackich miało swoje wzloty i upadki.

Więc zadaję zasadnicze i podstawowe pytanie – treść którego z tych dwóch punktów jest prawdziwa?

Advertisements

Responses

  1. W całej rozciągłości się zgadzam z oceną, że militarnie rzecz była bez znaczenia i że dla ówcześnych mieszkańców Kongresówki podobnie nie miała znaczenia ni politycznego, ni jakiegokolwiek inszego. I słusznie podnosisz, Torlinie, że miało ogromne znaczenie dla zaboru austryjackiego, ale i dla samego tego wojska rzecz nie była błaha, bo Kadrówka naprawdę była kuźnią kadr i dla późniejszych Legionów i dla przyszłego wojska. Mnie z punktu skojarzenie się nasunęło z pożarem browaru na Solcu, co miał być sygnałem insurekcyi roku 1830. Celu swego nie spełnił, bo dla mgieł i deszczu ani go widać nie było, Konstantego do wyjazdu do pożaru nie sprowokował, a przecie w mitologii narodowej pełni roli o kapitalnym znaczeniu symbolicznym, co najlepiej u Wyspiańskiego widać…
    Podobnie będzie z wymarszem Kadrówki, militarnie bezsensownym, politycznie nieskutecznym, ale jako dziś już trwały element ikonografii narodowej, nie do ominięcia, czy do przemilczenia…
    Kłaniam nisko:)

  2. Bardzo, ale to bardzo Ci dziękuję Wachmistrzu, że znalazłeś dla mnie chwilę czasu. Potrzebny był mi Twój komentarz.

  3. Nie obchodzona rocznica? Przedwczoraj w Krakowie trafiłem na koncert („Lekcja śpiewania”) pieśni legionowych (wyk.: Orkiestra Reprezentacyjna WP, ale jak na moje oko z playbacku), wszystko (wraz z dekoracjami miasta), jako przypomnienie wymarszu I Kadrowej.
    I dobrze (no… prawie* 😉 ), choć może w innym sensie — powstanie warszawskie przesłoniło (zapewne przez emocje, które mu wciąż towarzyszą) wybuch I wojny światowej. Oczywiście, wymarsz I KK jest jakimś, choćby ułomnym, ale jednak przypomnieniem.
    ***
    Co do samego pytania — oczywiście, ani wojskowo, ani propagandowo (w pierwszym okresie) nie miało to znaczenia. Ale elementem wybijania się na niepodległość było — w tym sensie, o którym mówił Piłsudski — i Polska stała się ‚sprawą’ do rozwiązania dla mocarstw w obliczu wojny światowej. Oczywiście, można było mówić o tym i wcześniej, ale pojawienie się wojska i jego wejście do akcji, było znakiem, że na słowach się nie kończy.


    *) Bo jednak zbanalizowanie I wojny światowej do ułanów, co to przybyli pod okienko, jest trochę nie tego…

  4. PAK-u!
    Ale kto napisał o nieobchodzeniu rocznicy? Jeszcze raz wszystko przeczytałem, czy ja przypadkiem takiej głupoty nie napisałem, ale niczego nie znalazłem.
    Ale właściwie powtarzasz wszystkie moje argumenty.
    Z wyjątkiem może, że Polska stała się sprawą do rozwiązania w 1914 roku. Moim zdaniem nie. Ona sprawą stała się później, od początku 1917 roku. Kwestia ojcostwa niepodległości jest niesłychanie trudna do zdefiniowania i rozmyta na wiele osób, ta właśnie niepodległość miała naprawdę wielu ojców. Trudno jest orzec,co jest na pierwszym miejscu – rewolucja lutowo -marcowa, Paderewski, Piłsudski, Wilson, Legiony Polskie w Rosji, właściwie wybuch powstania w Polsce, Błękitna Armia. To była zbiorowa robota, Pierwsza Kadrowa wpłynęła niewątpliwie na zabór austriacki, to jest bezdyskusyjne.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: