Napisane przez: torlin | 24/01/2016

Dziwny spór graniczny à rebours

art2_html_1212b27

Najważniejsza w zrozumieniu tekstu notki jest powyższa mapa, inaczej nie zrozumiecie ani tekstu, ani francuskiego zwrotu à rebours. Bo przepiękna jest historia tych ziem, pretensji poszczególnych państw do konkretnych miast, … zamienienie się miejscami Polaków i Łotyszy. Ale od początku…

Inflanty Polskie, tak naprawdę zwane Województwem Inflanckim, miało swoją stolicę w Dyneburgu nad Dźwiną, Polacy panowali nad tymi terenami 213 lat. Układ był o tyle dziwny, że Dyneburg od Polski oddzielał pas ziemi należącej do lennika naszego króla, księcia Kurlandii i Semigalii (dla jasności muszę napisać, że księstwo zostało inkorporowane do Rzeczypospolitej konstytucją sejmu w 1726 roku).

5 Pułk Piechoty - Legionów pod Dyneburgiem

5 Pułk Piechoty – Legionów pod Dyneburgiem – styczeń 1920 r. – „Operacja Zima”.

I przychodzi rok 1919 – wojska polsko – łotewskie pod dowództwem Rydza Śmigłego zdobywają południowy brzeg Dźwiny, ale nie zdołają zdobyć Dyneburga, który był na prawym brzegu tej rzeki. W dn. 3 stycznia 1920 roku rozpoczyna się Operacja Zima, wspólny atak na drugą stronę rzeki, uczestniczyło w tej bitwie, upamiętnionej napisem na Grobie Nieznanego Żołnierza, 30 tys. polskich żołnierzy i 10 tys. łotewskich ze wsparciem 25 czołgów Renault FT-17 z 2 kompanii 1 Pułku Czołgów. To były zimy – minus 35 stopni. I raptem przyjaźń się skończyła, Łotysze stwierdzili, że Dyneburg należy do ich państwa, a Polacy twierdzili, że do nich należy Grzywa i 6 powiatów dawnej  Semigalii (Grzywa to miasto wybudowane naprzeciwko Dyneburga na lewym brzegu Dźwiny, teraz już od dawna dzielnica tego miasta). Czyli dokładnie à rebours, Dyneburg był „od zawsze” polski, i przechodził w ręce łotewskie, Grzywa należała do Semigalii, a Polacy twierdzili, że powinien być polski.  I nie chcieli tam wpuścić Łotyszy. Ale 27 stycznia Naczelnik Piłsudski w Dyneburgu udekorował orderem Virtuti Militari gen. Śmigłego-Rydza, po czym odbyła się wspólna uroczystość z przedstawicielami armii łotewskiej i jej naczelnym wodzem gen. Ballodem. Trzeba jednak pamiętać o umowie polsko – łotewskiej z dnia 30.XII1919 r. podpisanej w Rydze (której treść powtórzona zostanie prawie dokładnie w nowej umowie z 16.I.1920, podpisanej też w Rydze): „Wojska polskie pozostają na prawym brzegu dotąd, dopóki Nacz. Dow. Wojsk Łotewskich nie będzie w stanie przejąć całego frontu prawego brzegu, po czym pozostanie tylko oddział wojska ochraniający most drogi żelaznej i linię kolejową od mostu do stacji Dźwińsk wyłącznie”.

Oczywiście, znamy historię, wiemy o olbrzymim ataku wojsk bolszewickich, Bitwie Warszawskiej, i późniejszej Operacji Niemeńskiej. I stał się cud, polscy żołnierze dostali rozkaz podejścia do wojsk łotewskich i nie zajmować spornych terenów. Oczywiście zagrała wielka polityka, Polsce bardzo był potrzebny sprzymierzeniec w tej części Europy. Bo my wszyscy uważamy, że Litwini nas znienawidzili za Żeligowskiego, a to nieprawda. Podczas Operacji Niemeńskiej Grupa Manewrowa (Uderzeniowa) 2 Armii szła na północ przez terytorium Litwy, która formalnie była neutralna, ale faktycznie sprzyjała bolszewikom. W pewnym momencie armia litewska zagrodziła drogę Polakom, ale 1 Dywizja Piechoty Legionów w sześciogodzinnej bitwie rozbiła 22 września dwa litewskie pułki piechoty, wzięła przeszło 1700 jeńców, 12 armat i wyzwoliła Sejny. Prawie równolegle 1 Dywizja Litewsko-Białoruska gen. Rządkowskiego z 2 Brygadą Jazdy rozbiła litewski 7 pułk piechoty. I znowu to Śmigły doszedł prawie do Dyneburga. A Rosjanie strasznie zemścili się w 1940 roku na generale Ballodzie (w Wikipedii zwany jako Jānis Balodis).

——————-

Jak to są niesamowicie ciekawe historie, to zajrzyjcie do Wikipedii TU o historii najmniejszego miasta Łotwy – Piltyń, zainteresowała mnie ta nazwa z powyższej mapki.

————

Aneks dla Wachmistrza i dla innych zainteresowanych

Rzeczpospolita_Central_Lithuania_-_Litwa_Środkowa_-_mapa

Mapa Północno – Wschodniej Polski z zaznaczoną Litwą Środkową.

 

 

Reklamy

Responses

  1. To były strasznie dynamiczne czasy wtedy.

  2. Gszczepa!
    Te czasy były rewelacyjne dla bardzo wielu ludzi. Jeszcze spotyka się nekrologi ludzi związanych z Baku, Rygą. Ale ten świat zniknął, chociaż do dzisiaj wśród Łotyszy spotyka się ludzi mówiących po polsku, i język ten znają z czasów dziecięcych i młodzieżowych..

  3. Po pierwsze: nie 6 powiatów, tylko 6 gmin: Boruny, Borów, Demeń, Kałkuny, Skrudelino i Sołonaj. Przed wojną to wszystko należało do powiatu iłłuksztańskiego, natomiast w II Rzeczypospolitej przyłączono je do brasławskiego. Po drugie: wcale znów tak bardzo nie chcieliśmy tego Dyneburga Łotyszom dawać i ustąpiliśmy po angielskiej mediacji. Natomiast to, co nazywasz dziwacznością staje się proste i oczywiste jeśli zrozumieć, że upieraliśmy się przy Grzywie i okolicznych gminach po to, żeby w całości kontrolować linię kolejową Grodno-Wilno-Dyneburg, która w razie czego byłaby podstawą do przerzucenia posiłków łotewskich w razie kolejnej wojny…
    Nawiasem, to jak się wycofywaliśmy przed bolszewikami w 1920 roku, to Łotysze zajęli ten teren, wyprzedzając Litwinów o bodaj kwadrans…
    Kłaniam nisko:)

  4. O, to się nazywa merytoryczny komentarz. Bardzo Ci Wachmistrzu dziękuję, takie wpisy torlinowski tygrys lubi najbardziej.

  5. Dodać do tego cały rozwój i odkrycia…

  6. Tak doszedłem do wniosku Wachmistrzu, że trzeba wyjaśnić dokładnie jedną sprawę Moim Wspaniałym Komentatorom, którzy nie mają obowiązku znać się na gminach leżących na krańcach Rzeczypospolitej. Piszesz, że te 6 gmin (ewidentna moja pomyłka z tymi powiatami) „w II Rzeczypospolitej przyłączono do (powiatu) brasławskiego”. Tylko że one należały do naszego kraju (i do tego powiatu) tylko w latach 1919 – 1920, czyli do ataku wojsk bolszewickich. Później do II W.Ś. należały do Łotwy.
    —————
    Pozwoliłem sobie wkleić dla udokumentowania powyższego tak jakby mapę województwa wileńskiego, z wyraźnie zaznaczoną tzw. Litwą Środkową (spójrzcie do góry). Na tej mapie Dyneburg funkcjonuje pod łotewską nazwą Daugavpils i widać wyraźnie, że ziemie na południe od tego miasta leżą na terenie Łotwy. Inna rzecz, że współcześnie Dyneburg jest potwornie zrusyfikowanym miastem na Łotwie, ponad 50 % mieszkańców to są Rosjanie.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: