Napisane przez: torlin | 19/01/2017

Koń ma nie 4 nogi, tylko 20, a rozpędzony samochód jest piękniejszy od Nike z Samotraki

dynamizm-psa-na-smyczy

Dla mnie najpiękniejszy obraz futurystów włoskich, „Dynamizm psa na smyczy” Balla.

Koniec XIX wieku i początek XX to niespotykany rozwój techniki, wszyscy zaczęli się pasjonować pędem automobilu, pięknem samolotu, elektrycznością, telefonem, filmem, świat wydawał się stać otworem. Dynamizm, dymiące fabryki, energia tłumu, ruch, te czynniki musiały doprowadzić do zakwestionowania dotychczasowej sztuki. Należy palić biblioteki, chować zabytki z antyku, zamykać muzea, nasza przyszłość (future) będzie na nowo skonstruowana. Trzeba oczywiście dodać do tego, że nie jest dziwne, że futuryzm przede wszystkim rozwinął się we Włoszech, bo ten kraj pod względem kulturalnym zaniknął na mapie Europy od XVII wieku ( na rzecz Francji).

umberto-boccioni-elastycznosc-1912

„Elastyczność ” Umberta Boccioniego

Jeżeli ktoś chce sobie przeczytać założenia programowe i manifest futurystyczny, to radzę zajrzeć TU. Ale ja przestawię tylko malutkie wyjątki:

4. Oświadczamy, że wspaniałość świata wzbogaciła się o nowe piękno: piękno szybkości! Samochód wyścigowy ze swoim pudłem zdobnym w wielkie rury podobne do wężów o ognistym oddechu… ryczący samochód, który zdaje się pędzić po taśmie karabinu maszynowego, jest piękniejszy od Nike z Samotraki.
11. Będziemy opiewać tłumy wstrząsane pracą, rozkoszą lub buntem; będziemy opiewać różnobarwne i polifoniczne przypływy rewolucji w nowoczesnych stolicach; wibrującą gorączkę nocną arsenałów i stoczni podpalanych przez gwałtowne księżyce elektryczne; nienasycone dworce kolejowe, pożeracze dymiących wężów; fabryki uwieszone u chmur na krętych sznurach swoich dymów; będziemy opiewać mosty podobne do gimnastyków-olbrzymów, którzy okraczają rzeki, lśniące w słońcu błyskiem noży; awanturnicze statki węszące za horyzontem, szerokopierśne lokomotywy, galopujące po szynach, jak stalowe konie okiełznane rurami, i lot ślizgowy aeroplanów, których śmigło łopoce na wietrze jak flaga i zdaje się klaskać jak rozentuzjazmowany tłum.
Zaprawdę oświadczam wam, że uczęszczanie codzienne do muzeów, do bibliotek i do akademii (cmentarzy próżnych wysiłków, kalwarii ukrzyżowanych marzeń, rejestrów kryjących podcięte wzloty) jest – dla artystów – tak samo szkodliwe jak przedłużona opieka rodzicielska dla pewnych młodzieńców pijanych geniuszem i ambicją. Dla umierających, dla kalek, dla więźniów niech będzie: wspaniała przeszłość jest może balsamem dla ich nieszczęść, gdyż dla nich przyszłość jest zamknięta… Ale my nie chcemy słyszeć o przeszłości, my młodzi, silni futuryści.

giacomo-balla-merkury-przechodzacy-przed-sloncem

Giacomo Balla – Merkury przechodzący przed Słońcem.

Ja doskonale wiem o tym, że propagowali przemoc, wojnę, zostali później faszystami. Ale jako ruch, i to nie tylko malarski, byli po prostu fascynujący. Po opublikowaniu Manifestu Futurystycznego przyszła kolej na następne Manifesty: Malarstwa, Rzeźby, Poezji i innych. Piszą, że należałoby się całkowicie odciąć od dawnych stylów, tylko sami pełnymi garściami brali z kubizmu.

the-city-rises-boccioni-1160x773

Obraz Umberto Boccioniego „Miasto powstaje”.

Przecież powiedzmy sobie szczerze, poszczególne kierunki malarstwa powstawały w kontrze do poprzednich, impresjoniści założyli „Salon Odrzuconych”, kubiści mieli dość pacynek impresjonistycznych  i chcieli obejrzeć przedmiot ze wszystkich stron, a równocześnie jego konstrukcję. Futuryści odrzucali kubizm, biorąc pełnymi garściami z ich estetyki, a sami zostali odrzuceni przez dadaizm, który pokazywał… ruch.

duchamp-akt-schodzacy-po-schodach-nr-2

Nie mogłem sobie odmówić pokazania tutaj jednego z moich najukochańszych obrazów, Duchampa „Akt schodzący po schodach nr 2”, dzieło porażające mnie swym pięknem. To wszystko jest pomieszane, bo się dzieje mniej więcej w tym samym czasie, Duchamp maluje ten obraz w 1912 roku, przecież na pierwszy rzut oka widać elementy kubistyczne i futurystyczne, tego nie trzeba tłumaczyć, i daje go na Salon Odrzuconych. I na Salonie zostaje … odrzucony, ponieważ „zawierał element ruchu, a akt nigdy nie schodzi po schodach, akt leży”. Duchamp – 1912, a Bella ze swoim psem 1913. Ale trzeba pamiętać, że futuryści od dadaistów bardzo się różnili, ci pierwsi byli ludźmi walki, żądający niszczenia, zapominania, zmuszania, tymczasem dadaiści posługiwali się absurdem, zabawą, dowcipem, do rangi sztuki podnosząc zwykłe przedmioty, jak duchampowski pisuar czy żelazko.

A kiedyś napisałem notkę o jednym z dzieł Turnera TU, który wyprzedził epokę, namalował obraz w stylu futurystycznym w 1844 roku, i jeszcze go nazwał „Deszcz, para, szybkość”. Zupełnie odrębnym tematem jest futuryzm w literaturze, i dla nas Polaków ważnym elementem naszej kultury pozostaną dzieła polskich futurystów. Ale to już jest temat na inne opowiadanie.


Aneks dla TesTeqa i Gszczepy!

female_nude_motion_study_by_eadweard_muybridge_2

To rozumiem, że wolicie Eadwearda Muybridge’a „Kobieta schodząca po schodach”, brytyjskiego specjalisty od zsynchronizowanej sekwencji zdjęć, pioniera kinematografii. I to jest rok 1887.

eadweard_muybridge_1

Jego dzieła bardzo podobały się futurystom włoskim.

 

Advertisements

Responses

  1. Ja wolę akty w spoczynku, bo od tego ruchu krągłości stają się kanciaste. 😉

  2. Malarstwo futurystyczne to jednak mi nie wchodzi.

  3. Teraz już futuryzm się Wam spodoba, popatrzcie na aneks u góry 😀

  4. W kwestii Turnera to bym polemizował: chyba raczej preimpresionista niźli futurysta. Ale każdy pogląd zasługuje na uwagę.
    pozdrawiam serdecznie

  5. Generalnie oczywiście Marku masz rację, brałem pod uwagę również tytuł. Pozdrawiam

  6. Doceniam aneks;-) Jestem pod wrażeniem techniki.

    Co do obrazów, po prostu muszę być w stanie rozpoznać to co jest namalowane.

  7. Generalnie Gszczepa masz rację, słynne zdanie „impresjonizm jest pierwszym stylem nowoczesnym w malarstwie, ale ostatnim zrozumiałym” jest niestety prawdziwe. Ale tak z łobuzerskim uśmiechem, i jako warsiawski piszpan wychowany na Powiślu spytam się: „A pan szanowny tego skowyra nie uważa? Może patrzałki potrzebne” 😉

  8. Cwany gapa! Zdjęć nadobnej niewiasty jest 24, a animacja składa się tylko z 12. Kto zwędził pozostałe? Jakiś inny futrysta? 😀

  9. A temu zawsze mało. Baba z jednej strony Ci nie wystarczy? 😉

  10. Baba z jednej strony jest taka… jednowymiarowa. Jako zwolennik równouprawnienia głosuję za ujawnieniem pełnego całokształtu kobiecości! 🙂


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: