Napisane przez: torlin | 27/12/2018

Królowa nasza

Halicz

Nie wiem, co się stało Gazecie Wyborczej, ale w ciągu trzech tygodni ukazały się trzy artykuły na temat Jadwigi. Przyznaję, że ja też w swojej historii blogowania poświęciłem jej kilka notek.

W wywiadzie Mirosława Maciorowskiego  z Marią Koczerską pt. „Kogo kochała Jadwiga” w dodatku „Ale historia” zaciekawił mnie fragment dotyczący wejścia polskich wojsk na Ruś w 1387 roku:

„Nie pojechała z Jagiełłą chrystianizować Litwy, ale w 1387 r. stanęła na czele wyprawy zbrojnej na Ruś.

– Do chrystianizacji Litwy nie była królowi potrzebna, bo to on znał miejscowe realia, język i przede wszystkim miał tam realną władzę. Jadwiga jednak na pewno wsparła te działania. Długosz pisze, że obdarowywała fundowane przez króla litewskie kościoły księgami, kielichami, krzyżami i monstrancjami.

Na Ruś Jadwiga pojechała jednak bez Jagiełły, i to na czele wojsk.

– Namiestnikiem na Rusi Ludwik ustanowił Władysława Opolczyka, który obsadził miejscowe starostwa Węgrami, co było pogwałceniem umowy zawartej jeszcze z Kazimierzem Wielkim. Jagiełło nie mógł ponownie przyłączyć Rusi do Korony, musiała to zrobić Jadwiga jako przedstawicielka dynastii Andegawenów, córka Ludwika i król Polski. W zasadzie podczas tej wyprawy nie spotkała się z większym oporem, Opolczyk pozostał bierny, a starostowie jeden po drugim uznawali ją za swoją panią i składali jej hołd.

Miała 13 lat.

– Prawdopodobnie ograniczała się do prezentowania królewskiego majestatu. Wiemy, że jeździła konno, ale z pewnością podczas tak dalekiej i wyczerpującej wyprawy zapewniono jej komfortowe warunki. Być może podróżowała krytym drewnianym powozem, który chronił ją przed zimnem. Podczas wyprawy na Ruś najważniejsza była sama jej obecność.

Rozumiała w ogóle, co się dzieje?

– Nie docenia pan ludzi średniowiecza. Żyli co prawda krócej, ale szybciej dojrzewali. Monarsze dzieci przysposabiano do rządzenia od najmłodszych lat. Środowisko dworskie, pełne intryg i ważnych wydarzeń, przygotowywało do objęcia władzy. Ludwik zaczął rządzić na Węgrzech w wieku 16 lat, Zygmunt Luksemburski przyjechał do Polski upomnieć się o tron jako 15-latek, podobnie Wilhelm Habsburg. Również Jagiełło walczył z Kiejstutem o władzę jako nastolatek.

13-letnia Jadwiga doskonale zdawała sobie sprawę, że jadąc na Ruś, przyłącza do swego królestwa ziemie, które mu się należą. Była młodą dziewczyną, ale niewątpliwie świadomą swojej pozycji i dobrze przygotowaną do sprawowania władzy.”

Jak piszą współcześni Jadwiga była osobą bardzo inteligentną, wykształconą, i od najmłodszych lat przyzwyczajaną do rządzenia. Ale trzeba przyznać, że jak dla mnie, to w 1387 roku znalazła się w dwuznacznej sytuacji. Ale żeby zrozumieć sprawę, trzeba się cofnąć aż do 1339 roku, a może nawet 1338, bo historycy nie są zgodni. W Wyszehradzie następuje spotkanie królów i władców, z nas interesujących przybyli: Jerzy II Trojdenowicz z mazowieckiej linii Piastów – książę halicko-włodzimierski, Kazimierz Wielki i Karol Andegaweński – król Węgier. Na tym Zjeździe Jerzy II zawarł z polskim monarchą „umowę sukcesyjną”: uznał Kazimierza dziedzicem swego ruskiego księstwa w razie swojej bezpotomnej śmierci. Aby udobruchać Węgrów traktujących Ruś jako teren swoich wpływów Kazimierz Wielki podpisał umowę z królem Węgier Karolem Robertem Andegaweńskim, gdyby król Polski nie miał legalnego męskiego potomka, tron na Wawelu obejmie syn Karola Ludwik. Umowa ta została później powtórzona pomiędzy Kazimierzem i Ludwikiem w 1350 roku, a Ludwik, żeby być już całkiem pewien polskiego tronu, podpisał przywilej budziński – gdy Kazimierz umrze nie mając legalnego męskiego potomka, to szlachta polska wyrazi zgodę na koronację Ludwika Węgierskiego na króla Polski. W zamian za to władca Węgier zobowiązywał się do nienakładania nowych podatków i pokrywania strat ponoszonych przez szlachtę w wyprawach zagranicznych. Ponadto Ludwik Węgierski zobowiązał się, że w czasie podróży będzie utrzymywał się ze środków własnych. Na spotkaniu w1350 roku uzgodniono, że jeżeli król Polski będzie miał męskiego potomka, to Węgry będą mogły wykupić Ruś za 100 tys. florenów, gdyby zaś na tronie polskim zasiadłby Ludwik, to Ruś należy się Polsce.

Ale szczwany Ludwik po śmierci Kazimierza wcielił faktycznie Ruś do Węgier, ale robił to inteligentnie, żeby nikt nie mógł mu zarzucić złamania umowy. Kazimierz Wielki umarł w listopadzie 1370 roku, a już na początku 1372 roku Ludwik mianuje Władysława Opolczyka – ale właściwie jako kogo? – w charakterze na wpół namiestnika na wpół dziedzicznego lennego księcia, a ten zgłasza akces podporządkowania się koronie węgierskiej, co następuje w 1378 r.

I teraz zrozumiały jest tekst wywiadu. Jagiełło znalazł się w krępującym położeniu, nie był wtedy królem Polski, tylko małżonkiem królowej, a ona była Andegawenką – jak odzyskać Ruś z rąk węgierskich, i do tego z rąk swojej siostry? Ale czy naprawdę to Maria rządziła na Węgrzech? Mąż Marii Zygmunt Luksemburski uwięził ją, a matkę – Elżbietę Bośniaczkę zamordował. Stąd obecność Jadwigi, bo wyprawa Spytka z Melsztyna, przyszłego wojewody krakowskiego, a męża dwórki Jadwigi, i jednocześnie wroga Władysława Opolczyka, musiała mieć prawne uzasadnienie. Po to właśnie potrzebna była Jadwiga, jednocześnie królowa Polski i Andegawenka. Ale to nie ostatnia wyprawa zbrojna Jadwigi na Ruś, mniej więcej 10 lat później trzeba było ją powtórzyć. Zygmunt był tak wściekły za tę wyprawę, że zaproponował wielkiemu mistrzowi krzyżackiemu rozbiór Polski.

 


Responses

  1. Ha! No i się dowiedziałem że przywilej budziński pochodzi z Budy, czyli nadany za granicą (nie wiedzieć czemu zawsze mi się wydawało że budziński to od jakiegoś polskiego miasta, wsi).

    Cała ta impreza to jedna wielka interwencja obcego mocarstwa.

    Pozdrawiam poświątecznie.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: